Serbiyada tələbələrin başladığı etiraz seçki qələbəsinə çevrildi. Aleksandar Vuçiç oktyabrın 25-də keçirilən parlament seçkisində məğlubiyyətini qəbul etdi. İlkin hesablamalara görə, “Tələbə siyahısı” 250 yerlik parlamentdə 135–140 mandat qazanır. Bu, təkbaşına hökumət qurmağa kifayətdir.

Musavat.com-un araşdırmasına görə, Vuçiçin hakimiyyəti başqa postda davam etdirmək planı da bununla pozuldu. O, sentyabrda prezidentlikdən istefa verərək baş nazirliyə qayıtmaq üçün seçkiyə getmişdi. Lakin qarşısında ənənəvi müxalifətdən daha geniş narazılığı birləşdirən tələbə hərəkatını gördü.

Yeni dövrün önə çıxan adı İliya Srdanoviçdir. 1970-ci ildə Novi Sadda doğulan kardioloq professor qalib siyahının ilk namizədidir. Tələbə etirazlarına açıq dəstəyi ilə tanınan Srdanoviç siyasətə partiya aparatından deyil, ictimai etirazdan gəlib. Onun adı indi Serbiyanın gələcək rəhbərliyi ilə bağlı diqqət mərkəzindədir; baş nazir postunun sahibi isə hökumət qurularkən müəyyənləşəcək.

“Tələbə siyahısı” yalnız gənclərdən ibarət deyil. Onun sırasında məşhur basketbolçu Deyan Bodiroqa, Milli Bankın keçmiş rəhbəri Deyan Şoşkiç, professorlar, həkimlər, hüquqşünaslar və sənət adamları var. Tələbələr küçədə yaratdıqları gücü peşəkarların təmsil olunduğu parlament platformasına çeviriblər.

Vuçiçin məğlubiyyətinə aparan yol Novi Sad faciəsindən başladı. 2024-cü ilin noyabrında dəmiryol vağzalının örtüyünün uçması nəticəsində 16 nəfərin ölümü korrupsiya və məsuliyyətsizlik ittihamlarını ölkə gündəminin mərkəzinə gətirdi. Tələbələrin hesabat tələbi böyüyərək hakimiyyət dəyişikliyi tələbinə çevrildi.

Seçkinin siyasi nəticəsi aydındır: Vuçiçin sabitlik və inkişaf vədləri dəyişiklik istəyini dayandıra bilmədi. Tələbələr parçalanmış narazılığı bir seçki ünvanında topladılar.

Vuçiçin siyasi karyerası isə mütləq bitmir. Böyük seçici bazası və parlamentdə güclü təmsilçilik onu müxalifətin əsas fiquru kimi saxlaya bilər. Bununla yanaşı, yeni qüvvənin korrupsiya araşdırmaları və şəffaflıq vədləri keçmiş hakimiyyət üçün ciddi siyasi təzyiq deməkdir.

Bəs Azərbaycanın dostunun məğlubiyyəti Bakı–Belqrad münasibətlərini dəyişəcəkmi?

Musavat.com təhlilçilərinə görə əlaqələrin davam etməsi üçün güclü əsas var: Serbiyanın Azərbaycana ehtiyacı Vuçiçin şəxsi münasibətlərindən daha genişdir.

Azərbaycan qazı Serbiyaya enerji mənbələrini şaxələndirmək imkanı verir. Mövcud razılaşmalar illik 400 milyon kubmetrə qədər tədarükü, 2027-ci ildən həcmin 1 milyard kubmetrə qədər artırılması imkanını nəzərdə tutur.\

SOCAR-ın Serbiya şirkətləri ilə birgə nəzərdə tutduğu 500 meqavata qədər gücə malik qaz elektrik stansiyası da yeni hökumətin qarşısında konkret iqtisadi maraq yaradır. Belqrad üçün məsələ evlərin istiliyi, sənayenin enerjisi və təchizatın etibarlılığıdır.

Siyasi bağ da mühümdür. Serbiya Bakının onun suverenliyi və ərazi bütövlüyünə dəstəyini yüksək qiymətləndirir. Kosovo məsələsində bu mövqe yeni rəhbərlik üçün də dəyərli diplomatik amil olaraq qalır.

Buna görə ən əsaslı ssenari Azərbaycanla əməkdaşlığın davam etməsidir. Yeni hakimiyyət layihələrin şərtlərinə və şəffaflığına daha tələbkar yanaşa bilər, amma enerji və siyasi tərəfdaşlığı qorumaq üçün ciddi səbəbləri var.

Tələbələr Vuçiçin hakimiyyət planını dağıtdılar. Serbiyanın Azərbaycana ehtiyacını isə aradan qaldırmadılar. Bakı üçün indi əsas məsələ köhnə dostla qurulan əlaqələri yeni siyasi komanda ilə davam etdirməkdir.

Musavat.com

Mənbə: musavat.com