Brent markalı neftin qiyməti ABŞ və İran arasında artan hərbi qarşıdurma fonunda yüksəlməkdə davam edir. İnvestorlar bir tərəfdən ABŞ-ın İrana qarşı genişlənən hücumlarının enerji təchizatına təsirindən narahatdır, digər tərəfdən isə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpasına imkan verəcək diplomatik həll ehtimalını qiymətləndirirlər.

Cümə axşamı Brent neftinin qiyməti 1,48 dollar və ya 1,63% artaraq bir barel üçün 92,22 dollara yüksəlib. ABŞ-ın əsas neft göstəricilərindən olan West Texas Intermediate (WTI) markası isə 43 sent və ya 0,51% bahalaşaraq 84,89 dollara çatıb.

Qiymət artımının əsas səbəblərindən biri ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranı “çox sərt” zərbə ilə hədələməsindən sonra bölgədə hərbi gərginliyin yüksəlməsidir. Daha əvvəl İrandan İordaniyadakı ABŞ bazasına raket hücumu həyata keçirildiyi bildirilmişdi. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı isə Şərq vaxtı ilə saat 20:00-da başlayan və iki saat davam edən əməliyyatlarda İranı hədəf aldığını açıqlayıb.

ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının İran tərəfdarlarına zərbələri

Gərginlik yalnız ABŞ və İran arasındakı qarşıdurma ilə məhdudlaşmayıb. ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı İraqda İrana bağlı silahlı qruplara qarşı zərbələr endirib. Bu, Səudiyyə Ərəbistanının ABŞ-ın hava əməliyyatlarına ilk dəfə açıq şəkildə qoşulması kimi qiymətləndirilir.

Əməliyyatlar İraq ərazisindən Səudiyyə Ərəbistanının neft obyektlərinə yönələn dron hücumlarına cavab olaraq həyata keçirilib. Bu hadisələr Körfəz regionunda enerji infrastrukturlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb.

Hörmüz boğazı: enerji bazarının əsas riski

Hazırda neft bazarlarının əsas diqqəti Hörmüz boğazına yönəlib. Dünya neft və LNG daşımalarının böyük hissəsinin keçdiyi bu strateji su yolu regional münaqişənin qlobal enerji böhranına çevrilməsi ehtimalını artırır.

Analitiklərin fikrincə, bazar üçün əsas sual təkcə hərbi əməliyyatların davam edib-etməməsi deyil, həm də bu əməliyyatların enerji ixracına real təsir göstərib-göstərməyəcəyidir.

Neft bazarı üzrə analitik Vandana Hari bildirib ki, Avropa ABŞ hücumları ilə bağlı xəbərləri qiymətləndirərək neft alışlarını artırmağa başlayıb.

Təchizat riskləri artır

Enerji təchizatına əlavə təzyiq Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun açıqlamasından sonra yaranıb. Konsorsium tankerə edilən dron hücumundan sonra neft yükləmələrini dayandırdığını bildirib.

Bu hadisə göstərir ki, münaqişə yalnız İran ərazisi ilə məhdudlaşmır, regiondakı enerji infrastrukturları və nəqliyyat xətləri də risk altındadır.

Bazarın reaksiyası: qorxu və diplomatiya arasında balans

Rystad Energy şirkətinin nümayəndəsi Lin Ye bildirib ki, Trampın sərt açıqlamaları ilkin olaraq qiymətlərin kəskin artmasına səbəb olub. Lakin bazar artıq bu risklərin bir hissəsini qiymətlərə daxil edib və indi mümkün diplomatik razılaşma ehtimalını da nəzərə alır.

Onun sözlərinə görə, enerji bazarlarında tez-tez eyni model müşahidə olunur: geosiyasi gərginlik xəbərləri qiymətləri sürətlə yüksəldir, lakin uzunmüddətli istiqaməti real neft axınları və diplomatik proseslər müəyyən edir.

İran böhranı bir daha göstərir ki, enerji bazarları yalnız tələb və təklifdən deyil, həm də geosiyasi qərarlardan asılıdır. ABŞ-İran qarşıdurmasının hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyi, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin tam bərpa olunub-olunmayacağı və diplomatik kanalların işləyib-işləməyəcəyi yaxın dövrdə neft qiymətlərinin əsas müəyyənediciləri olacaq.

Mənbə: sitat.info