Son illərdə qlobal ərzaq bazarında müşahidə olunan dəyişikliklər kartof kimi əsas qida məhsullarına tələbatı daha da artırıb. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) qiymətləndirmələrinə görə, kartof dünya üzrə ən çox istehlak edilən əsas ərzaq məhsullarından biri olaraq qalır və iqlim dəyişiklikləri fonunda nisbətən davamlı bitkilərdən hesab edilir. Bu xüsusiyyət onu həm daxili ərzaq təhlükəsizliyi, həm də ixrac potensialı baxımından strateji məhsullardan birinə çevirir.

Azərbaycanın kartof ixracının artması bir neçə amillə əlaqələndirilə bilər. İlk növbədə, son illərdə müasir əkin texnologiyalarının tətbiqi, yüksək məhsuldarlığa malik toxum sortlarının istifadəsi və suvarma sistemlərinin təkmilləşdirilməsi məhsul istehsalının sabitliyini artırıb. Bununla yanaşı, soyuducu anbarların və logistika infrastrukturunun genişlənməsi məhsulun keyfiyyətini qorumağa və ixrac bazarlarına daha operativ çatdırılmasına imkan yaradır. Kənd təsərrüfatında tətbiq olunan rəqəmsal idarəetmə və subsidiya mexanizmləri də fermerlərin istehsal imkanlarını genişləndirən amillər sırasındadır.

Statistikaya diqqət yetirdikdə maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, ixracın həcmi dəyərdən daha sürətlə artıb. Bu isə orta ixrac qiymətində müəyyən yumşalmanın baş verdiyini göstərir. Belə dinamika beynəlxalq bazarda təklifin artması, regional rəqabətin güclənməsi və ya ixrac coğrafiyasında dəyişikliklərlə izah oluna bilər. Bununla belə, satış həcminin yüksəlməsi Azərbaycan məhsullarına xarici bazarlarda tələbin davam etdiyini nümayiş etdirir və bazar payının qorunması baxımından müsbət siqnal hesab olunur.

Qlobal kartof bazarında rəqabət kifayət qədər yüksəkdir. Çin, Hindistan, Rusiya, Ukrayna, ABŞ və Avropa İttifaqı ölkələri bu məhsulun ən iri istehsalçıları sırasında yer alır. Bununla yanaşı, regional bazarlarda coğrafi yaxınlıq və logistika üstünlüyü Azərbaycan üçün mühüm rəqabət üstünlüyü yaradır. Xüsusilə qonşu ölkələrə və yaxın bazarlara daha qısa müddətdə çatdırılma imkanı məhsulun keyfiyyətinin qorunmasına və nəqliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasına şərait yaradır.

Kartof ixracının artması qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından da əhəmiyyətlidir. Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft ixracının genişləndirilməsi uzunmüddətli iqtisadi strategiyanın əsas istiqamətlərindən biridir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracının artması yalnız valyuta daxilolmalarını artırmır, eyni zamanda regionlarda iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə, kənd yerlərində məşğulluğun genişlənməsinə və emal sənayesinin inkişafına da müsbət təsir göstərir. Kartof istehsalı və emalı zəncirinin genişlənməsi gələcəkdə əlavə dəyər yaradan məhsulların – dondurulmuş kartof, kartof nişastası və digər emal məhsullarının ixrac potensialını da artırır.

İqlim dəyişiklikləri fonunda kənd təsərrüfatının dayanıqlılığı məsələsi də ön plana çıxır. Dünya Bankı və digər beynəlxalq təşkilatlar su resurslarının səmərəli idarə olunmasını və iqlimə uyğun aqrar texnologiyaların tətbiqini gələcək məhsuldarlığın əsas şərtlərindən biri kimi qiymətləndirirlər. Azərbaycanda müasir suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi və məhsuldar əkin metodlarının tətbiqi kartof istehsalının uzunmüddətli sabitliyini təmin edə biləcək əsas amillərdən hesab olunur.

Ümumilikdə, kartof ixracında müşahidə olunan artım Azərbaycanın aqrar ixrac potensialının tədricən genişləndiyini göstərir. Qlobal bazarda rəqabətin güclənməsinə baxmayaraq, istehsalın modernləşdirilməsi, logistika imkanlarının inkişafı və ixrac bazarlarının şaxələndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər ölkənin kənd təsərrüfatı məhsullarının beynəlxalq bazarlardakı mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yarada bilər.

Mənbə: www.aznews.az