Qlobal bazarda pambıq strateji kənd təsərrüfatı məhsullarından biri olaraq qalır. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin (USDA) son proqnozlarına görə, dünya üzrə pambıq istehsalı və ticarəti artım tempini qoruyur. Xüsusilə Çin, Hindistan, Banqladeş, Türkiyə və Vyetnam kimi iri tekstil istehsalçılarında xammala tələbatın yüksək qalması beynəlxalq bazarda pambıq ixrac edən ölkələr üçün əlavə imkanlar yaradır. Son illərdə qlobal tekstil sənayesində istehsalın Asiya ölkələrində cəmləşməsi də pambıq ixracatçıları üçün sabit bazar formalaşdıran əsas amillərdən biridir.

Azərbaycanın ixrac göstəricilərində müşahidə olunan 30 %-lik həcm artımı yalnız məhsuldarlığın yüksəlməsi ilə izah olunmur. Son illərdə pambıqçılıq sahəsində əkin sahələrinin optimallaşdırılması, müasir aqrotexniki üsulların tətbiqi və dövlət dəstəyi mexanizmlərinin genişləndirilməsi istehsalın daha səmərəli təşkilinə şərait yaradıb. Fermerlərin texnika, subsidiya və güzəştli maliyyə alətlərinə çıxış imkanlarının genişlənməsi məhsulun həm keyfiyyətinə, həm də ixrac həcminə müsbət təsir göstərən əsas faktorlar sırasında qiymətləndirilir.

Diqqət çəkən məqamlardan biri də ixrac dəyərinin həcm artımından bir qədər aşağı templə yüksəlməsidir. Dəyər ifadəsində artım 26,3 %, fiziki həcmdə isə 30 % təşkil edib. Bu fərq beynəlxalq bazarlarda pambığın qiymət dinamikası ilə əlaqələndirilə bilər. Son aylarda dünya əmtəə bazarlarında pambıq qiymətləri müəyyən dəyişkənlik nümayiş etdirib. Bunun əsas səbəbləri sırasında qlobal təklifin genişlənməsi, iri istehsalçı ölkələrdə məhsuldarlığın artması və dünya iqtisadiyyatında istehlakın bərpa tempinin əvvəlki illərlə müqayisədə daha mülayim olması göstərilir. Belə şəraitdə ixrac gəlirlərinin artması əsasən satış həcminin genişlənməsi hesabına təmin edilir.

Pambıq lifi ixracının artması daxili iqtisadiyyat üçün də çoxşaxəli təsir yaradır. Bu sahə kənd təsərrüfatı ilə yanaşı, logistika, emal, tekstil və yüngül sənaye zəncirini də əhatə edir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, pambıq istehsal edən ölkələr daha yüksək əlavə dəyər əldə etmək üçün xammal ixracından hazır tekstil məhsulları istehsalına keçidi prioritet istiqamət kimi müəyyənləşdirirlər. Türkiyə, Çin və Pakistan kimi ölkələrin tekstil sənayesində qazandığı rəqabət üstünlüyü də məhz pambığın emal mərhələlərinin inkişafı hesabına formalaşıb.

Azərbaycan üçün də uzunmüddətli perspektivdə əsas məsələlərdən biri pambığın yalnız xammal kimi deyil, emal olunmuş məhsul şəklində ixrac imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu yanaşma ixrac gəlirlərinin artmasına, sənaye istehsalının dərinləşməsinə və yeni məşğulluq imkanlarının yaranmasına əlavə töhfə verə bilər. Son illərdə qeyri-neft sənayesinin inkişafına yönəlmiş dövlət proqramlarında tekstil və yüngül sənayenin dəstəklənməsi bu baxımdan mühüm istiqamətlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Ümumilikdə Azərbaycanın xarici ticarət göstəriciləri də iqtisadi aktivliyin davam etdiyini göstərir. İlk yarımildə ixracın 26,7 % artması və idxalın 27,6 % azalması nəticəsində xarici ticarət balansında müsbət dinamika formalaşıb. Belə şəraitdə pambıq kimi ənənəvi ixrac məhsullarının həcminin artması qeyri-neft ixracının şaxələndirilməsi siyasətini dəstəkləyən amillərdən biri kimi çıxış edir. Qlobal bazarlarda rəqabətin gücləndiyi dövrdə məhsuldarlığın yüksəldilməsi, emal imkanlarının genişləndirilməsi və beynəlxalq keyfiyyət standartlarına uyğun istehsalın artırılması Azərbaycanın aqrar ixrac potensialının daha da möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.

Mənbə: www.aznews.az