Qızılın bahalaşmasının əsas səbəblərindən biri qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliyin davam etməsidir. Son aylarda aparıcı iqtisadiyyatlarda inflyasiyanın tam sabitləşməməsi, geosiyasi risklərin yüksək səviyyədə qalması və mərkəzi bankların pul siyasəti ilə bağlı gözləntilərin dəyişməsi investor davranışına birbaşa təsir göstərir. Tarixi təcrübə göstərir ki, maliyyə bazarlarında risklərin artdığı dövrlərdə kapitalın bir hissəsi səhmlər və daha riskli aktivlərdən çıxaraq qızıl kimi "təhlükəsiz liman" hesab edilən investisiya alətlərinə yönəlir.

Son illərdə qızıl bazarında fərqli bir tendensiya da müşahidə olunur. Əgər əvvəllər qiymət artımını əsasən fərdi və institusional investorların tələbi müəyyən edirdisə, hazırda mərkəzi bankların alışları da bazara ciddi təsir göstərir. Dünya Qızıl Şurasının (World Gold Council) məlumatlarına görə, son iki ildə mərkəzi banklar rekord həcmdə qızıl ehtiyatı formalaşdırıblar. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrin valyuta ehtiyatlarını diversifikasiya etmək siyasəti qızıla olan struktur tələbatı artırır. Bu proses qızıl qiymətlərinin yalnız qısamüddətli bazar xəbərlərinə deyil, uzunmüddətli institusional qərarlara da həssas olduğunu göstərir.

Digər mühüm amil ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti ilə bağlı gözləntilərdir. Faiz dərəcələrinin aşağı salınacağına dair ehtimallar gücləndikdə qızılın cəlbediciliyi artır. Bunun səbəbi qızılın faiz gəliri gətirməyən aktiv olmasıdır. Faizlərin aşağı düşməsi istiqraz kimi alternativ investisiya alətlərinin gəlirliliyini azaldır və nəticədə investorların qızıla marağı yüksəlir. Əksinə, faizlərin yüksək saxlanılması qızılın qiymətinə müəyyən təzyiq yaratsa da, hazırkı geosiyasi və makroiqtisadi risklər bu təsiri əhəmiyyətli dərəcədə balanslaşdırır.

Qiymətlərin 4 150 ABŞ dolları həddini yenidən keçməsi psixoloji baxımdan da bazar üçün mühüm siqnaldır. Maliyyə bazarlarında müəyyən qiymət səviyyələri texniki müqavimət nöqtələri kimi qəbul edilir. Bu həddin aşılması investorların bazar əhval-ruhiyyəsinin dəyişdiyini və yeni alış dalğasının formalaşa biləcəyini göstərən göstəricilərdən biri hesab olunur. Bununla belə, gün ərzində qiymətin müəyyən qədər geri çəkilməsi bazarda mənfəət realizasiyasının və qısamüddətli spekulyativ əməliyyatların da aktiv olduğunu nümayiş etdirir.

Azərbaycan baxımından qızıl bazarındakı dəyişikliklər bir neçə istiqamətdə əhəmiyyət kəsb edir. İlk növbədə, beynəlxalq qiymətlərin yüksəlməsi qızıl hasilatı ilə məşğul olan şirkətlərin gəlirlilik imkanlarını genişləndirə bilər. Digər tərəfdən, qızılın bahalaşması qlobal maliyyə bazarlarında risklərin artmasına işarə etdiyindən, investisiya axınlarının strukturunda da müəyyən dəyişikliklər yarada bilər. Mərkəzi bankların qızıl ehtiyatlarının strateji əhəmiyyəti də belə dövrlərdə daha aydın görünür və ehtiyat portfellərinin balanslaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır.

Qlobal iqtisadiyyatda qeyri-müəyyənliyin tam aradan qalxmaması, geosiyasi risklərin davam etməsi və mərkəzi bankların ehtiyat siyasətində qızılın rolunun güclənməsi bu qiymətli metalın bazardakı mövqeyini qoruyur. Son ticarət sessiyalarında müşahidə olunan yüksəliş də göstərir ki, qızıl yalnız qiymətli metal deyil, eyni zamanda beynəlxalq maliyyə sistemində risklərin qiymətləndirilməsi üçün mühüm indikatorlardan biri olaraq qalmaqdadır.

Mənbə: www.aznews.az